Η επιστήμη του πέναλτι στο ποδόσφαιρο

Η επιστήμη του πέναλτι στο ποδόσφαιρο

«Ο φόβος του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι» έχει την τιμητική του στη λογοτεχνία με το διήγημα του Πέτερ Χάντκε και στον κινηματογράφο με την ομότιτλη ταινία του Βιμ Βέντερς. Ο γκολκίπερ όμως δεν είναι ο μόνος που «τρέμει» αυτή την αναμέτρηση. Το πέναλτι είναι ίσως η περισσότερο συναισθηματικά φορτισμένη στιγμή ενός ποδοσφαιρικού αγώνα, όχι μόνο για αυτόν που κάθεται κάτω από τα γκολπόστ αλλά και για τον παίκτη που εκτελεί το σουτ, και τελευταία βλέπουμε την ψυχοφθόρο αυτή διαδικασία να επαναλαμβάνεται όλο και συχνότερα στους τελικούς των μεγάλων διοργανώσεων. Η επιστήμη δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχη μπροστά σε τόσο σασπένς. Τα τελευταία χρόνια αρκετές επιστημονικές μελέτες- οι περισσότερες από βρετανικά πανεπιστήμια μια και, όπως θα υπενθύμιζαν οι κακεντρεχείς, η Εθνική Αγγλίας πάσχει ιδιαίτερα σε αυτόν τον τομέα- έχουν αρχίσει να διερευνούν διεξοδικά το θέμα. Εν όψει του τελικού του Τσάμπιονς Λιγκ και της διοργάνωσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου τα αποτελέσματά τους κάνουν αισθητή την παρουσία τους στον διεθνή Τύπο. Στατιστικές, μαθηματικοί υπολογισμοί, αλλά επίσης ψυχολογικά τεστ και «πραγματικές» μετρήσεις κατά τη δραματική στιγμή του σουτ έχουν τεθεί στην υπηρεσία ενός και μόνου σκοπού: την ανεύρεση μιας συνταγής για το «τέλειο πέναλτι».

Το τέλειο πέναλτι

Η πρώτη επιστημονικά τεκμηριωμένη συνταγή του είδους παρουσιάστηκε πριν από μία πενταετία από το Πανεπιστήμιο Τζον Μουρς του Λίβερπουλ. Αναλύοντας μαγνητοσκοπημένες φάσεις πέναλτι διάρκειας πολλών ωρών και κάνοντας τους απαραίτητους μαθηματικούς υπολογισμούς οι ερευνητές του Τμήματος Αθλημάτων και Σωματικής Αγωγής κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλίσει κανείς το γκολ είναι να στείλει την μπάλα ψηλά, στη δεξιά ή στην αριστερή γωνία του τέρματος, κατά προτίμηση ακριβώς σε απόσταση ενός μέτρου από το οριζόντιο δοκάρι. Για να επιτευχθεί αυτό υπολόγισαν ότι ο παίκτης θα πρέπει να κλωτσήσει την μπάλα με γωνία 20-30 μοιρών και με ταχύτητα 25-29 μέτρων το δευτερόλεπτο- ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο. «Μόνον έτσι εξασφαλίζεται 100% επιτυχία» ήταν το απόφθεγμα των ερευνητών, το οποίο έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την παραδοσιακή αντίληψη των επαγγελματιών του ποδοσφαίρου που θεωρούν ότι το «καλό» πέναλτι χτυπιέται με δυνατό σουτ και χαμηλά.

Ψυχολογία και timing στο πέναλτι

Οι ψυχολόγοι αντιμετωπίζουν το πέναλτι σαν μια μονομαχία ανάμεσα στον παίκτη που εκτελεί το σουτ και στον τερματοφύλακα που το περιμένει. Ο τελευταίος θεωρείται ότι έχει ένα μικρό πλεονέκτημα: σύμφωνα με τις στατιστικές, το 65%-75% των πέναλτι καταλήγουν σε γκολ, πράγμα το οποίο «ψυχολογικά» σημαίνει ότι όλοι είναι πρόθυμοι να συγχωρήσουν τον γκολκίπερ που δεν κατορθώνει να αποκρούσει την μπάλα αλλά όχι τον παίκτη που αστοχεί. Από εκεί και πέρα το πλεονέκτημα κρίνεται σε μικρές αλλά, όπως φαίνεται, αποφασιστικές λεπτομέρειες. Η ταχύτητα στην εκτέλεση, στατιστικά, φαίνεται να ευνοεί τον «εκτελεστή». Αν ο παίκτης χτυπήσει γρήγορα την μπάλα- μέσα σε τρία το αργότερο δευτερόλεπτα από το σφύριγμα- έχει υπέρ του το στοιχείο της έκπληξης. Αν καθυστερήσει περισσότερο από 13 δευτερόλεπτα δημιουργεί στον τερματοφύλακα νευρικότητα, η οποία και πάλι μπορεί να αποβεί υπέρ του. Το ποσοστό επιτυχίας μεγαλώνει επίσης αν το σουτ πραγματοποιηθεί αφού ο τερματοφύλακας κινηθεί. Εδώ όμως απαιτείται προσοχή: ο παίκτης δεν πρέπει να καθυστερήσει περισσότερο από 0,43 χιλιοστά του δευτερολέπτου μετά την κίνηση του τερματοφύλακα, γιατί οι πιθανότητες για γκολ μειώνονται στο μισό.

Το βλέμμα που σκοράρει

Στην περίπτωση του πέναλτι ένα βλέμμα φαίνεται ότι μπορεί να σκοτώσει- τις πιθανότητες επιτυχίας φυσικά και όχι τον αντίπαλο. Το ζήτημα διερευνήθηκε πέρυσι από ψυχολόγους του Πανεπιστημίου του Εξετερ, οι οποίοι ζήτησαν από τους ποδοσφαιριστές της πανεπιστημιακής ομάδας να φορέσουν ειδικά γυαλιά που κατέγραφαν τις κινήσεις των ματιών και να επιδοθούν σε σειρά εκτελέσεων πέναλτι. Στον πρώτο «γύρο» όλα έμοιαζαν με μια «χαλαρή» προπόνηση. Στον δεύτερο γύρο εισήχθη ο παράγοντας του άγχους με ένα έπαθλο 50 λιρών (59 ευρώ) για την καλύτερη εκτέλεση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο πιο αγχωμένοι ήταν οι παίκτες τόσο πιο γρήγορα και για περισσότερη ώρα εστίαζαν το βλέμμα τους στον τερματοφύλακα, με αποτέλεσμα να στέλνουν την μπάλα προς το κέντρο του τέρματος όπου είναι και πιο εύκολο να αποκρουστεί. «Η καλύτερη στρατηγική για τον παίκτη» αποφάνθηκαν οι ερευνητές «είναι να διαλέγει ένα σημείο και να σουτάρει απευθείας εκεί αγνοώντας τον τερματοφύλακα» . Η εξάσκηση σε αυτή τη στρατηγική, προσθέτουν, ευνοεί τον καλό συντονισμό μεταξύ των κινήσεων των ματιών και των κινήσεων του σώματος του ποδοσφαιριστή, οδηγώντας σε μεγαλύτερη ακρίβεια στα σουτ.

Η προδοσία της λεκάνης

Ο τερματοφύλακας, από την πλευρά του, κερδίζει αν κοιτάξει επίμονα και με παρατηρητικότητα τον αντίπαλο «μονομάχο». Το καλύτερο σημείο για να εστιάσει την προσοχή του είναι, σύμφωνα με τις έρευνες, η λεκάνη του παίκτη που εκτελεί το πέναλτι: ειδικά στα τελευταία βήματα πριν από το σουτ η κίνησή της προδίδει την κατεύθυνση που πρόκειται να ακολουθήσει η μπάλα. Ο γκολκίπερ μπορεί επίσης να επιδοθεί σε κάποια τρικ για να επηρεάσει τις επιλογές του αντιπάλου του. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ διαπίστωσαν ότι αν επιλέξει να σταθεί μόλις 6 ως 10 εκατοστά αριστερά ή δεξιά του κέντρου οδηγεί συνήθως αυτόν που εκτελεί το σουτ να στείλει την μπάλα προς την αντίθετη κατεύθυνση, όπου φαίνεται να υπάρχει περισσότερος χώρος. Οσον αφορά την ψυχολογία του τερματοφύλακα, μια μελέτη που διεξήγαγαν ψυχολόγοι του Πανεπιστημίου του Τσίτσεστερ διαφωνεί ως έναν βαθμό με τα ευρήματα της έρευνας συναδέλφων τους του Εξετερ, αν και από εντελώς διαφορετική σκοπιά. Οι ερευνητές ζήτησαν από τερματοφύλακες να αξιολογήσουν αντιπάλους με βάση το βλέμμα και το χρώμα της φανέλας τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γκολκίπερ ένιωθαν περισσότερο ανασφαλείς και θεωρούσαν ότι είχαν λιγότερες πιθανότητες να αποκρούσουν το πέναλτι αν ο αντίπαλος τους κοίταζε κατά πρόσωπο και φορούσε κόκκινη φανέλα, χρώμα το οποίο υποσυνείδητα συνδέεται με τον κίνδυνο και την επιθετικότητα.

 Σούτ στο κόκκινο…

Αν στο επικείμενο Μουντιάλ δείτε πολλούς τερματοφύλακες να φορούν κόκκινη στολή, μην εκπλαγείτε.Η τελευταία μελέτη γύρω από τα πέναλτι δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα και είχε ως εμπνευστή τον διάσημο Πετρ Τσεχ. Ο Τσέχος τερματοφύλακας της Τσέλσι έχει αποκαλύψει ότι προτιμά να φοράει πορτοκαλί στολή γιατί πιστεύει ότι το χρώμα αυτό αποσπά τους αντιπάλους και τους κάνει να στέλνουν την μπάλα προς το μέρος του. Οι ψυχολόγοι του Πανεπιστημίου του Τσίτσεστερ ζήτησαν από 40 ποδοσφαιριστές να εκτελέσουν δεκάδες πέναλτι επί μία εβδομάδα εναντίον του ίδιου τερματοφύλακα, ο οποίος άλλαζε στολές με τέσσερα διαφορετικά χρώματα: κόκκινο, κίτρινο, μπλε και πράσινο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν ο γκολκίπερ φορούσε κόκκινη στολή είχε σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να αποκρούσει την μπάλα, ενώ το ποσοστό μειωνόταν δραματικά όταν φορούσε πράσινη. Συγκεκριμένα οι παίκτες που εκτέλεσαν τα πέναλτι σκόραραν σε ποσοστό 54% εναντίον της κόκκινης στολής,69% εναντίον της κίτρινης,72% εναντίον της μπλε και 75% εναντίον της πράσινης.

Κτυπήματα πέναλτι που έμειναν στην ιστορία

O Αντονίν Πανένκα έμεινε στην ιστορία για το διάσημο πέναλτι που είχε εκτελέσει στον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος το 1976 με την Δυτική Γερμανία, το οποίο ακόμα και σήμερα αποτελεί σημείο αναφοράς. Από εκείνη την μεγάλη ομάδα της Τσεχοσλοβακίας που κέρδισε στη «ρωσική ρουλέτα» τους Δυτικογερμανούς, η συγκεκριμένη εκτέλεση του Πανένκα αποτέλεσε το σημείο που άντεξε στη φθορά του χρόνου. Το γκολ του «ποιητή», όπως τον αποκάλεσε Γάλλος δημοσιογράφος που είδε την εκτέλεση απέναντι στον Ζεπ Μάγερ που τον κοιτούσε στα μάτια, έμεινε στην ιστορία και οι παρεμφερείς εκτελέσεις πέναλτι φέρνουν πάντα στο μυαλό του κόσμου τη μορφή του. Ο Τσεχοσλοβάκος όμως δεν έφτασε από μία τυχαία έμπνευση να εκτελέσει ένα από τα πιο όμορφα πέναλτι στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Το έργο του ήταν προϊόν πολύμηνων προβών, απόλυτης ψυχολογικής και σωματικής ετοιμότητας και φαντασίας. Με συνέντευξη που παραχώρησε στο αγγλικό περιοδικό Four Four Two, είπε: “Όλοι οι συμπαίκτες μου ήξεραν ότι έχω μία έξτρα έκπληξη αν φτάναμε στη διαδικασία των πέναλτι. Ήταν σίγουροι ότι όταν έρθει στιγμή το είχα έτοιμο και ότι 100% θα σκόραρα. Εγώ; Ήμουν 100% σίγουρος. Ήξερα ότι κανένας τερματοφύλακας δεν θα καθόταν στη μέση του τέρματος πριν το εκτελέσω. Ήξεραν ότι θα έπεφτε είτε αριστερά είτε δεξιά, το μόνο που έπρεπε να κάνω ήταν να στείλω την μπάλα στο κέντρο. Έπρεπε να σηκώσω την μπάλα στον αέρα γιατί αν ήταν στο έδαφος ο τερματοφύλακας είχε τη δυνατότητα να αποκρούσει με το πόδι. Ο Γερμανός που εκτέλεσε πριν το πέναλτι, ο Ουίλι Χένες, είχε μόλις αστοχήσει, οπότε ήξερα ότι αν σκοράρω ο τίτλος ήταν δικός μας. Αυτό αύξησε την πίεση, αλλά δεν την ένιωθα.”

 

[youtuber youtube=’http://www.youtube.com/watch?v=-0ES8EXvvUU’]

Advert

LIKE US ON FACEBOOK

ΧΑΡΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΛΕΜΕΣΟΣ

ΧΑΡΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΠΑΦΟΣ

ΧΑΡΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑ & ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΜΜ0ΧΩΣΤΟΣ

WOMENS FOOTBALL CYPRUS

 APOLLON-LADIES  PAFIA-FC
 ΛΕΥΚΟΘΕΑ-ΛΑΤΣΙΩΝ  BARCELONA-F.A.-WOMEN
 AC_Omonia  chrysomilia
 THOI  CHAMPIONS
 WOMENS-FOOTBALL-NEWS  aeammochostou
 Agia-Napa-Ladies-F.C  apollonlympion

WOMENS FOOTBALL IN FACEBOOK

CYPRUS FOOTBALL FACILITIES

RG GLOVES

OFFICIAL SUPORTERS

CYPRUS ACADEMIES YOU TUBE CHANNEL

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΕ ΕΝΑ ΚΛΙΚ

INTERNET RADIO PORTAL

 BLUERACOONFM  eradiocy
 SOUNDCLOUD  eradioGR